Przejdź do informacji o dostępności Przejdź do strony głównej Przeskocz do menu Przeskocz za menu Przeskocz do głównej treści Przejdź do mapy strony

Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem

Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanemfot. Archiwum UMWMGmach Główny Muzeum

HISTORIA:

Idea założenia Muzeum Tatrzańskiego zrodziła się w roku 1888 w gronie przyjaciół Tytusa Chałubińskiego (1820-1889), którzy pragnęli uczcić jego zasługi jako odkrywcy wartości leczniczych Zakopanego. Najstarsze zbiory, na które składały się kolekcje: botaniczna, geologiczna, zoologiczna oraz etnograficzna i zaczątek biblioteki, zgromadzone zostały drogą darów i kupna całych kolekcji z rąk prywatnych zbieraczy.

W roku 1892 Towarzystwo Muzeum Tatrzańskiego doprowadziło do budowy własnej siedziby. Stało się to możliwe dzięki darowiźnie spadkobierców dra Tytusa Chałubińskiego, którzy ofiarowali Towarzystwu parcelę budowlaną. Autorem projektu był warszawski architekt Józef Pius Dziekoński. W tym samym roku zbiory przeniesiono do nowego budynku.

Budowę nowego gmachu rozpoczęto w 1913 roku. Wybuch I wojny światowej przerwał prace. Po ustaniu działań wojennych Towarzystwo, pomimo trudnej sytuacji gospodarczej kraju, kontynuowało budowę. Ukończono ją w roku 1920 na tyle, że możliwe było przeniesienie zbiorów.

W roku 1922 Muzeum weszło w posiadanie największej kolekcji etnograficznej, liczącej blisko 400 okazów, którą ofiarowała Maria Dembowska. Uroczyste otwarcie nowego budynku Muzeum Tatrzańskiego nastąpiło latem 1922 r. Udostępniono w nim zwiedzającym dwie wystawy: etnograficzną na parterze i przyrodniczą na I piętrze.

Okres II wojny światowej Muzeum Tatrzańskie szczęśliwie przetrwało bez większych strat, a po wojnie, w roku 1950, zostało upaństwowione. Dzięki większej ilości etatów i stabilizacji finansowej można było rozpocząć systematyczne badania terenowe i opracowywanie zbiorów. Mógł również powstać trzeci dział kolekcjonerski – artystyczno-historyczny oraz pracownia konserwatorska. pamiątki po znanym pisarzu Kornelu Makuszyńskim.

Koniec XX i kilkanaście pierwszych lat XXI wieku to, obok codziennej pracy muzealnej, realizacja dużych wystaw własnych oraz wystaw będących wynikiem współpracy z innymi polskim muzeami (jak Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku) oraz projektów naukowych, wydawniczych i edukacyjnych.

W roku 2014 Muzeum Tatrzańskie rozpoczęło przygotowania do remontów konserwatorskich swoich budynków i modernizacji wystaw stałych. Celem projektów jest rozwój potencjału i programu kulturowego Muzeum Tatrzańskiego wraz z poprawą dostępności cennego dziedzictwa kultury Podhala dla zwiedzających. Środki na te przedsięwzięcia pozyskano w 2017 roku z Regionalnego Programu Operacyjnego dla Małopolski oraz Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Wkład własny zapewniło Województwo Małopolskie. Obecnie (połowa 2021 roku) trwają prace w Gmachu Głównym Muzeum Tatrzańskiego oraz filii – Muzeum Kornela Makuszyńskiego.

Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem - Willa Kolibafot. Archiwum UMWMOddział Muzeum w willi „Koliba”

MISJA:

Misją Muzeum jest sprawowanie opieki nad powierzonymi dobrami dziedzictwa kultury narodowej i regionalnej: dziełami sztuki oraz zabytkami kultury materialnej i niematerialnej, a także umożliwianie współczesnemu odbiorcy kontaktu z ich wartościami.

Muzeum realizuje swoją misję poprzez gromadzenie zbiorów i ich naukowe opracowanie, prowadzenie prac badawczych i konserwatorskich, organizację wystaw i wydarzeń kulturalnych oraz działalność edukacyjną, popularyzatorską i wydawniczą.

Muzeum Tatrzańskie w Zakopanemfot. Archiwum UMWM

DZIAŁALNOŚĆ I ODDZIAŁY:

Zakopiańskie i terenowe filie tworzą „muzeum przestrzenne”, w skład, którego wchodzą:

  • Gmach główny Muzeum z wystawami: historyczną, etnograficzną i przyrodniczą. (obecnie zamknięty z powodu generalnego remontu konserwatorskiego)
  • Muzeum Stylu Zakopiańskiego im. Stanisława Witkiewicza w willi „Koliba”, gdzie m.in. eksponowana jest unikalna kolekcja sztuki użytkowej w stylu zakopiańskim.
  • Muzeum Kornela Makuszyńskiego z wieloma pamiątkami osobistymi i dziełami sztuki w zachowanym bez zmian mieszkaniu pisarza. (obecnie nieczynne z powodu generalnego remontu)
  • Galeria Sztuki im. Włodzimierza i Jerzego Kulczyckich na Kozińcu jest siedzibą główną placówki. Zakopane Droga na Koziniec 8.  Tutaj również cyklicznie pokazywana jest kolekcja kobierców wschodnich, a także mieści się biblioteka naukowa.
  • Galeria Władysława Hasiora jest autorską galerią, w której zobaczyć można ponad sto prac Hasiora – rzeźb, obrazów, instalacji i sztandarów – rozmieszczonych na kilkupoziomowej, przestrzennej ekspozycji przez niego samego zaaranżowanej.
  • Muzeum Stylu Zakopiańskiego - Inspiracje – w zabytkowej XIX-wiecznej chałupie, należącej niegdyś do rodziny Gąsieniców Sobczaków, prezentowana jest unikalna kolekcja etnograficzna Bronisława i Marii Dembowskich.

Szlak „muzeum przestrzennego” prowadzi także poza Zakopane:

- w etnograficznych wnętrzach Muzeum Powstania Chochołowskiego w Chochołowie pokazano dzieje powstania zwanego „poruseństwem” z 1846 r.

- w Dworze w Łopusznej można zobaczyć dworską kuchnię oraz zabytkową chałupę Klamerusów i jej wnętrza, urządzone przedmiotami, które niegdyś znajdowały się w gospodarstwach tej wsi.

Na Spiszu są położone dwie filie, które prezentują kulturę ludową tego regionu XIX i XX wieku:

  • Zagroda Korkoszów w Czarnej Górze,
  • Zagroda Sołtysów w Jurgowie.

Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem - Dwór w Łopusznejfot. Archiwum UMWMDwór w Łopusznej

ZBIORY I EKSPONATY:

Muzeum jest placówką wielodziałową z głównymi działami kolekcjonerskimi: przyrodniczym, etnograficznym i sztuki oraz specjalistyczną biblioteką i archiwum. Dział przyrodniczy zgromadził kolekcje reprezentatywne dla przyrody ożywionej i nieożywionej Tatr.

W dziale etnograficznym do najcenniejszych należą najstarsze, pozyskane na Podhalu, zbiory prywatnych kolekcjonerów – Marii i Bronisława Dembowskich, Róży i Adama Krasińskich i Zygmunta Gnatowskiego, a także zbiór obrazów na szkle z XVIII i XIX w., kolekcje rzeźby ludowej i podhalańskiego stroju ludowego. Najważniejszymi w zbiorach sztuki są: kolekcje pejzażu tatrzańskiego, rzeźby, stylu zakopiańskiego oraz prace Władysława Hasiora, eksponowane w jego autorskiej galerii.

Zaczątek zbiorów Muzeum Tatrzańskiego stanowiły zbiory przyrodnicze – 351 okazów ptaków i 54 okazy ssaków, zakupione od leśniczego i preparatora, Antoniego Kocyana, a także zielnik mchów i roślin naczyniowych oraz kolekcja skał tatrzańskich – dar Tytusa Chałubińskiego. Uzupełnieniem zielnika mchów był cenny księgozbiór dzieł krajowych i obcojęzycznych z dziedziny briologii (nauki o mchach), ofiarowany Muzeum przez spadkobierców Chałubińskiego. Od 1888 roku ilość okazów zoologicznych, botanicznych i geologicznych sukcesywnie się powiększała, obecnie liczy ok. 71000 obiektów. Zbiory te od lat służą pracom badawczym różnych specjalności.

Stała ekspozycja przyrodnicza w gmachu głównym Muzeum Tatrzańskiego, zmodernizowana w 2007 roku, pozwala na zapoznanie się z aktualną wiedzą o budowie geologicznej i “żywej” przyrodzie Tatr.

WYDARZENIA I PROJEKTY:

Z ważniejszych wystaw wymienić można pierwszą w kraju monograficzną wystawę twórczości plastycznej Stanisława Witkiewicza, wystawę dawnej fotografii „Patrzę w Tatry...Fotografia tatrzańska i zakopiańska do 1914 r.”, kolekcji malarstwa na szkle ze zbiorów etnograficznych „Na szkle malowane” oraz wystawę „Tatry - czas odkrywców”.

Oprócz działalności kolekcjonerskiej i wystawienniczej Muzeum prowadzi też działalność wydawniczą i edukacyjną, a także organizuje sesje naukowe, wykłady, koncerty, Noc Muzeów, Europejskie Dni Dziedzictwa oraz inne imprezy kulturalne.

Muzeum Tatrzańskie w Zakopanemfot. Archiwum UMWM

KONTAKT:

Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem

Droga na Koziniec 8, 34-500 Zakopane

tel. 18/ 20-12-935, 18/ 20-15-205, fax. 18/ 20-63-872

e-mail: 

Kasa/rezerwacja biletów - tel. 18-20-152-05, wew. 12.

STRONY INTERNETOWE: 

muzeumtatrzanskie.pl

Facebook - fb/muzeumtatrzanskie

Logotyp Muzeum